Long ago, people listened to live music only — singing, drums, and simple instruments. Later, concerts and operas became popular. In the 19th century, inventions like the phonograph allowed people to listen at home. Then came the radio and record players, bringing music to everyone. In the late 20th century, cassette tapes, CDs, and MP3s made music portable. Today, people mostly use streaming apps and smartphones to listen anytime, anywhere.

Exercise 1: Fill in the blanks.Complete the sentences using the Past Continuous form of the verbs in brackets.

1. She _____were watching_____ (watch) TV when I arrived.
2. We ____were walking______ (walk) in the park at 7 p.m.
3. They _____weren’t listening_____ (not listen) to the teacher.
4. I _____was writing_____ (write) an email while he was talking.
5. What ____were______ you ______doing____ (do) at 10 p.m. last night?

Exercise 2: Choose the correct option.Pick the correct verb form.

1. He (was cooking / cooked) dinner when the guests arrived.
2. I (were studying / was studying) all night for the exam.
3. We (was playing / were playing) football in the rain.
4. She (wasn’t sleeping / didn’t sleep) when the phone rang.
5. What (were / was) they doing during the meeting?

Great! Let’s do both exercises step by step.

Exercise 3: Make questions .Use the past continuous to ask questions.

1. He / drive / when it started raining?
   Was he driving when it started raining?
2. What / you / do / yesterday evening?
   What were you doing yesterday evening?
3. They / work / all afternoon?
   Were they working all afternoon?
4. Why / she / cry / during the movie?
   Why was she crying during the movie?
5. Who / you / talk to / on the phone?
   Who were you talking to on the phone?

Exercise 4: Correct the mistakes

1. I was play football yesterday.
   I was playing football yesterday.
2. They was studying when I called.
   They were studying when I called.
3. We weren’t went to school at that time.
   We weren’t going to school at that time.
4. She crying when I saw her.
   She was crying when I saw her.
5. What was you doing?
   What were you doing?

Հերթով տեղադրիր կատարածդ աշխատանքներիդ հղումները։

Գրականություն

Անհական նախագիծ թարգմանություն

Օշոյի առակները

Ստեփան Զորյան, Ջրհորի մոտ վերլուծություն

Ռոբինզոն կրուզո

Հայ առակագիրները, առակագրությունը Հայաստանում

Հայոց լեզու

Գործնական քերականություն

Ո՞ր աշխատանքը կամ աշխատանքները չես կատարել։

Ես բոլորը կատարել եմ։

Ի՞նչ գիրք /գրքեր/ ես կարդացել ամսվա ընթացքում։

Ռոբինզոն Կրուզո գիրքն եմ ավարտել։

Ի՞նչ լրացուցիչ աշխատանք ես կատարել։

Ստեփան Զորյան, Ջրհորի մոտ վերլուծություն

Հայոց լեզու, Գրաբար

Ի՞նչ անհատական նախագիծ ես սկսել։

Թարգմանչական

Ի՞նչ ձեռքբերումներ ու դժվարություններ ես ունեցել։

Այս ամիս մենք հիմնականում կրկնություն ենք արել։

1..Փակագծերում տրված բայերը անհրաժեշտ քերականական ձևերով գրի՛ր կետերի փոխարեն։
1․ Հեռացող մեքենայի լուսամուտից երևացին մոտակա բնակավայրերի լույսերը, որոնք մի պահ անհետացան  թանձրացող խավարում, ապա առկայծեցին։ (երևալ, անհետանալ, առկայծել)
2․ Շենքի բակում մարդիկ զբոսնում են, երեխաները, ճոճանակների վրա նստած, օրորվում են, իսկ մեղմ քամին բերում է  մոտակա սարերի զովությունը։ (օրորել, զբոսնել, բերել)
3․ Վարպետը անջատեց հաստոցը, վերցրեց նոր պատրաստած դետալը և համեմատեց  գծագրի հետ՝ երբեմն ինչ-որ չափումներ անելով։ (վերցնել, անջատել, համեմատել)
4․ Դաշնակահարի մատները սահեցին ստեղների վրայով, և դահլիճը . ողողեցին հոգեպարար մի երաժշտությամբ, որն ալեկոծեց ունկնդիրների հոգիները։ (ալեկոծել, ողողել, սահել)
5․ Ճամփեզրի խոտերի միջից հանկարծ մի աղվես հայտնվեց, որն անցավ ճանապարհի մյուս կողմն ու անհետացավ թփուտներում։ (անցնել, անհետանալ, հայտնվել)

2.Տրված բառերից առանձնացնե՛լ հականշային 10 զույգ։
Աշխատասեր, ամպամած, ծույլ, գրագետ, երկչոտ,  գագաթ, օրինական, անջրդի, ապօրինի,  նոսր, ողորկ, արատավոր, խորդուբորդ, ջրարբի, համարձակ, ջինջ, տգետ,  ստորոտ, թանձր, անբասիր։

Աշխատասեր — ծույլ

Ամպամած — ջինջ

Օրինական — ապօրինի

Գրագետ — տգետ

Երկչոտ — համարձակ

Գագաթ — ստորոտ

Թանձր — նոսր

Անբասիր — արատավոր

Ողորկ — խորդուբորդ

Անջրդի — ջրարբի

3.Ավելորդ բառերը գտի՛ր  և նախադասությունները ուղղի՛ր:
Միջոցառմանը իր մասնակցությունը բերեց նրանց առաջնորդը:
Կարմիր գույնի զգեստը քեզ շատ է սազում:
Ոսկեծամ մազերով մի աղջիկ գալիս է ջրի:
Մոտենում է աղջկա մոտ և տեսնում, որ մի վիշապ, գլուխը նրա ծնկներին, քնել է:
Ու անմիջապես սիրահարվել էր այդ աղջկա վրա:
Այլևս դու էլ չես երգելու:
Գառնուկները հոտոտում էին հողը բույրը:

4..Փակագծերում տրված բառերից ընտրի՛ր ճիշտ բառաձևը  տվյալ նախադասության համար։
1. Կարևոր միջոցներ ձեռնարկելու (փոխարեն, փոխանակ) ռուսական դիվանագետները փոքրիկ միջոցներ ձեռնարկեցին։
2. Վախվխելով մոտ գնացի ու (դողդոջուն, դողդոջյուն) ձեռքերով հանեցի ծրարը։
3. Այս առասպելական հերոսի մասին բազմաթիվ (ավանդույթներ, ավանդություններ) են ստեղծվել:
4. Այդ դեպքից հետո նրա հոգում մի տեսակ դառնության (զգացում, զգացմունք) էր մնացել:
5. (Խոսքը վերաբերում, վերաբերվում) է 5–րդ դարի հայ պատմիչների գործերին:
6. Գեղագիտությունը (հասկացություն, հասկացողություն) է տալիս գեղեցիկի մասին:
7. Չկարողանալով դիմադրել թշնամու հարձակումներին՝ բերդի փոքրիկ կայազորը (տեղի տվեց, տեղիք տվեց)։
8. Այդ մասին ասվել է (բազմիցս, բազմիցս անգամ):
9. Ծնողներիդ (հանդիպելուց, հանդիպելիս) չմոռանաս ասել այդ մասին։
10. Երեխան իր ծնողների հետ դուրս (եկավ, եկան) զբոսանքի։
11. Ոչ միայն չէր սովորել դասերը (այլ, այլև) դասի տեղն էլ չգիտեր։

5..Տրված համանուններով կազմել նախադասություններ։
1. սեր (կաթի երեսի թանձր շերտ). սեր (զգացմունք)

Նա շատ է սիրում կաթի սերը։

Նա շատ է սիրում նրան։
2. կետ (կետանիշ, գծի հատվածի սահման). կետ (ջրային կաթնասուն կենդանի)

Կետը աշխարհի ամենամեծ կենդանին է։

Դու մոռացել էիր երկրորդ նախադասության մեջ կետ դնեիր։

3. քանոն (ձողաշերտ՝ չափելու և ուղիղ գծելու համար). քանոն (երաժշտական
գործիք)

Ես քանոնով ուղիղ գիծ գծեցի

Նա քանոնով նվագել գիտի

4. դող (մարմնի սարսուռ). դող (անվին անցկացվող ռետինե շրջանակ)

Նա դողում էր սարսափից

Անվի դողը թռել էր ակի վրայից։

5. տոն (ձայնաստիճան). տոն (նշանավոր իրադարձության նվիրված
հանդիսավոր օր)

Նրանք տոնում էին նրա ծննդյան օրը։

Նա բարձրացրել էր նրա վրա իր տոնը։
6.Երբ որևէ ստեղծագործության մասին ասում են, որ այն հեղինակի կարապի երգն է, նկատի ունեն, որ դա նրա՝
Ա. առաջին ստեղծագործությունն է
Բ. հասուն տարիքի ստեղծագործությունն է
Գ. սիրահարված շրջանի ստեղծագործությունն է
Դ. վերջին ստեղծագործությունն է
Ե. լավագույն ստեղծագործությունն է

7.Ո՞վ կհանդիպի, ո՞վ կբարևի,
Ո՞ւմ հոգեհամբույր խոսքը կլսեմ:
Ո՞ւմ ուրախացած դեմքը կարևի՝
Բարեկամաբար հրճվանքով վսեմ:
Ո՞ր բառն իր հոմանիշը չունի բերված քառատողում:
Ա. վես —
Բ. նսեմ —
Գ. ցնծություն —
Դ. երես —
Ե. ցնծալ –

8..Բերված բառազույգերը, բացի մեկից, կազմվել են որոշակի օրինաչափությամբ: Ո՞րը չի համապատասխանում օրինաչափությանը:
Ա. լռիկ-մնջիկ
Բ. պստիկ-մստիկ
Գ. թելիկ-մելիկ
Դ. ծուռտիկ-մուռտիկ
Ե. չալիկ-մալիկ

9.Տրված բառակապակցություններից ո՞րը կարող է գործածվել «փոքրիկ» իմաստով:
Ա. մի գլուխ Բ. մի մատ Գ. մի թարթիչ Դ. մի հոնք Ե. մի վիզ

10.Ո՞ր նախադասությունը չունի ավելորդ բառ:
Ա. Շուշանը հնարավորինս չափով ջանք գործադրեց:
Բ. Այս շաբաթ զբաղված եմ, ուստի չենք հանդիպի:
Գ. Տանձենու ծառը ծաղկել է:
Դ. Երևանը հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաքը:
Ե. Ուսուցչուհին բազմիցս անգամ հիշեցրեց առաջադրանքի մասին:

11.. Տրված անուններից որո՞նք կարող են հասարակ գոյական լինել:
Պարգև, Շանթ, Վարդ, Տարոն, Շուշան, Գոռ, Անի, Արարատ, Հասմիկ, Արփի, Նահապետ, Սասուն, Հայրապետ, Մասիս, Նվեր,

12. Ո՞ր բառերում ք-ն ածանց չէ:
Վաճառք, միտք, ելք ,սլաք, ոտք,  աչք, հավաք, հանք, բերք, քաղաք, ձեռք,  ։

Ոտք, աչք, քաղաք

Ընթերցել

• Ծագում – կազմված է նախածանցով․ «ըն-» + «թերցել»։

• Թերծել/թերցել – հին արմատ, որը կապ ունի «կարդալու, արտաբերելու» իմաստի հետ։

• Ընթերցել նշանակում է․

  1. Գիրք, տեքստ, գրություն կարդալ։

     • Օր.․ Ընթերցել գիրք, թերթ, նամակ։

  2. Որպես պաշտոնական գործողություն՝ բարձրաձայն կարդալ որևէ տեքստ (օր.՝ աղոթք, տեքստ հանդիսության ժամանակ)։

Հաճախ կիրառվել է գրաբարից սկսած․ «ընթերցանեալ զԱստուածաշունչը»։

Ընթեռնելի

• Ածական բայից ածանցված։

• Նշանակում է․

  1. Այն, ինչ հնարավոր է ընթերցել, կարդալ։

     • Օր.․ Ընթեռնելի ձեռագիր։

  2. Հասկանալի, պարզ, մատչելի ընթերցողի համար։

Ընթեռնուլ

• Ավանդական և գրաբարային ձև։

• Նշանակում է նույնը՝ «ընթեռնելի», բայց ավելի հին կամ գրական երանգով։

• Օրինակներ հանդիպում են միջնադարյան հայ մատենագրության մեջ։

Սերտ կապ ունեցող բառեր

• Ընթերցանություն – ընթերցելու գործընթաց։

• Ընթերցող – կարդացող մարդ։

• Ընթերցարան – հատուկ վայր, որտեղ ընթերցում են գրքեր։

Աղբյուրներ

1. Հրաչյա Աճառյան, Հայերեն Արմատական Բառարան

2. Ենգիբարյան, Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան

1. Где жили соплеменники главного героя, какими они были в начале произведения?
Они жили на земле в таборах, окружённых лесами и степью. В начале произведения это были весёлые, сильные и смелые люди.

2. Почему они оказались вытесненными в глубь леса? Какие были перед ними две дороги? Выбрали ли они какую-то из дорог?
Их прогнало другое, враждебное племя. Перед ними были две дороги:

• назад — там ждали сильные враги;

• вперёд — там стояли огромные деревья, переплетённые ветвями.
  Они не выбрали сразу ни одну из дорог и впали в тоску.

3. Какие чувства стали закрадываться в их души от тоскливых дум?
Их охватил страх, руки ослабели, появились трусливые слова, и люди начали мечтать о том, чтобы сдаться врагу и отказаться от свободы ради спасения.

4. Почему Данко решил помочь соплеменникам? Как именно?
Данко любил свой народ и понял, что без него они погибнут. Он предложил идти сквозь лес, потому что у всего есть конец.

5. Что сделал он, когда люди потеряли веру и надежду выбраться из дремучего леса? Почему он так поступил?
Когда люди начали злиться и обвинять его, Данко вырвал из груди своё сердце и поднял его над собой. Оно засияло ярче солнца и осветило путь. Он сделал это из любви к людям и желания спасти их.

6. Сумели ли люди выбраться из леса?
Да, они выбежали за Данко, и лес расступился, открыв свободную степь, солнце и чистый воздух.

7. Что произошло с Данко и с его сердцем?
После того как вывел людей к свету, Данко упал и умер. Его сердце ещё пылало рядом с телом, но люди не заметили его смерти. Один осторожный человек наступил на сердце ногой, и оно разлетелось на голубые искры, которые, по легенде, появляются перед грозой в степи.

Մեսրոպ Մաշտոց — Տառերի ստեղծում

նախագծի վրա աշխատել են` Դավիթ Ա, Ալեն Ա, Մարկ Խ, Արթուր Ե, Մհեր Դ․

Presentation 2.pptx

Հաշվիր յուրաքանչյուր նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը։Քիմիա

HCl – աղաթթու – Հ 1 + Cl 35.5 = 36.5

2. H₂SO₄ – ծծմբաթթու – H 2 + S 32 + O 16×4 = 2 + 32 + 64 = 98

3. HNO₃ – ազոտաթթու – H 1 + N 14 + O 16×3 = 1 + 14 + 48 = 63

4. H₂CO₃ – ածխաթթու – H 2 + C 12 + O 16×3 = 2 + 12 + 48 = 62

5. NaOH – նատրիումի հիդրօքսիդ – Na 23 + O 16 + H 1 = 40

6. KOH – կալիումի հիդրօքսիդ – K 39 +

O 16 + H 1 = 56

Հաշվի՛ր նյութում տարրեր զանգվածային բաժինները:

SO₂ — ծծմբի օքսիդ

CO- ածխածնի օքսիդ

1. Ծծմբի օքսիդ

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը

Ծծումբ = 32

Թթվածին = 16 * 2 = 32

Մոլեկուլային զանգվածը = 32 + 32 = 64

Ծծմբի զանգվածային բաժին

32 / 64 * 100% = 50%

Թթվածնի զանգվածային բաժին

32 / 64 * 100% = 50%

Ծծումբ 50%

Թթվածին 50%

2. Ածխածնի օքսիդ

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը

Ածխածին = 12

Թթվածին = 16

Մոլեկուլային զանգվածը = 12 + 16 = 28

Ածխածնի զանգվածային բաժին

12 / 28 ≈ 43%

Թթվածնի զանգվածային բաժին

1

6 / 28 ≈ 4/7

Ածխածին ≈ 43%

Թթվածին ≈ 57%

. Ըստ գծագրի տվյալների հաշվել BM-ը։

10

2. Ըստ գծագրի տվյալների հաշվել ABCD զուգահեռագծի անկյունները։

<ABK = 50⁰

<BAK = 180⁰ — 50⁰ — 50⁰ = 80⁰

<KBC = 50⁰ քանի որ խաչադիր է <BKA անկյանը։

50⁰ + 50⁰ = 100⁰ => <ABC = 100⁰

180⁰ — 100⁰ = 80⁰ => <BCD = 80⁰

=> <CDA = 180⁰ — 80⁰ = 100⁰

3. Ըստ գծագրի տվյալների հաշվել KLRS զուգահեռագծի պարագիծը։

14

4.Ըստ գծագրի տվյալների հաշվել ABCD զուգահեռագծի պարագիծը։

16

5.Ըստ գծագրի տվյալների հաշվել ABCD զուգահեռագծի պարագիծը։

<ADE = <EDC

<ADE = <DEC

<EDC = <DEC => CD = EC

2 + 8 = 10

10 + 10 + 8 + 8 = 36

6.Ըստ գծագրի տվյալների հաշվել MNRK զուգահեռագծի պարագիծը։

<NDR = 90⁰

NR = 3 * 2 = 6

5 + 5 + 6 + 6 = 22

Ներածություն

Առակը հայ մշակույթի և գրական ժառանգության այն ժանրերից է, որը միայն պատմություն չէ․ այն դաստիարակչական և բարոյագիտական գործիք է։ Առակների միջոցով դարեր շարունակ ժողովուրդը փոխանցել է հասարակական նորմեր, կրոնական և մարդասիրական գաղափարներ։ Հայ գրականության մեջ առակները հատկապես մեծ զարգացում են ապրել միջնադարում՝ դառնալով դաստիարակության և հասարակական կյանքի կարևոր միջոց։

Առակի սահմանումը և դերը

Առակը կարճ, պատկերավոր պատմություն է, որի ավարտին ներկայացվում է բարոյախոսություն կամ ուսուցողական եզրակացություն։ Այն ունի երկու հիմնական մաս՝ սյուժե և բարոյական խրատ։ Հայ ժողովրդի կյանքում առակները ծառայել են դաստիարակությանը, արդարության գաղափարների տարածմանը և կրոնական արժեքների ամրապնդմանը։

Հայ նշանավոր առակագիրները

Մխիթար Գոշը (XII–XIII դդ.) հայ մեծագույն մտավորականներից է, ում «Առակք» ժողովածուն հայ գրականության ամենակարևոր ստեղծագործություններից է։ Նրա առակները միավորում են ժողովրդական իմաստնություն, քրիստոնեական գաղափարներ և սոցիալական նկատառումներ։

Վարդան Այգեկցին (XIII դ.) նույնպես առանձնահատուկ տեղ ունի հայ առակագրության պատմության մեջ։ Նրա առակները կրոնական և բարոյական խոր բովանդակություն ունեն, կիրառվել են որպես ուսուցողական ու քարոզչական գործիք եկեղեցական և կրթական միջավայրերում։

Առակագրության զարգացումը

Հայկական առակները սկզբում տարածվել են բանավոր ձևով՝ սերնդեսերունդ փոխանցվելով։ Միջնադարում դրանք գրի են առնվել և դարձել կրթական ու հոգևոր կյանքի կարևոր մաս։ Ժողովրդական մոտիվները զուգորդվել են քրիստոնեական ուսմունքներին, իսկ հետագայում՝ ծառայել մանկավարժությանը և մշակութային ինքնության պահպանմանը։

Եզրակացություն

Հայ առակագրությունը ոչ միայն գրական ժառանգություն է, այլև դաստիարակչական ուժեղ գործիք։ Մխիթար Գոշի և Վարդան Այգեկցու ստեղծագործությունները մինչ օրս պահպանել են իրենց արժեքը՝ շարունակելով փոխանցել բարոյական և հոգևոր արժեքներ նոր սերունդներին։

Օգտագործված աղբյուրներ

1. Մխիթար Գոշ, «Առակք»

2. Վարդան Այգեկցի, «Առակք»

3. Ani Derderian, Characteristics of Armenian Folk Tales, ResearchGate, 2016

4. Alvard Jivanyan, Armenian Folk Tales Translated: A Chronological Approach, YSU Journals, 2023

5. «Հայ առակագիրներ», Վիքիպեդիա (hy.wikipedia.org)

6. Էմմա Իսախանյան, Հայկական միջնադարյան առակներ, emmaisaxanyan.wordpress.com, 2015