Կրկնե՛ք կրճատ բազմապատկման բանաձևերը․

(a + b)² = a² + 2ab + b²

(a — b)² = a² — 2ab + b²

a² — b² = (a — b) (a + b)

a³ + b³ = (a + b) (a² — ab + b²)

a³ — b³ = (a — b) (a² + ab + b²)

(a + b)³ = a³ + 3a²b + 3ab² + b³

(a — b)³ = a³ — 3a²b + 3ab² — b³

Առաջադրանքներ․

1)Կրճատե՛ք կոտորակները․

(a + b)(a — b)/a + b = a — b

x — 1/(x + 1)(x — 1) = 1/x + 1

(m + n)(m — n)/2m + 2n = m — n/m + n

x(m + n)/(m + n)(m — n) = x/m — n

(x — 1)²/(x + 1)(x — 1) = x — 1/x + 1

(a + b)(a — b)/(b + a)² = a — b/a + b

(n + m)(n — m)/(n — m)² = n + m/n — m

p(1 — p)/(p — 1)(p + 1) = -p/p + 1

x(x + 1)/x(x² — 1) = x + 1/x² — 1

a²(a — 2)/(2 — a)(2 + a) = -a²/2 + a

2)Կրճատե՛ք կոտորակները․

3m — 3n/(m — n)(m² + mn + n²) = 3/(m² + mn + n²)

1 — a

x² + xy + y²/x + y

2(p² — p + 1)/(p + 1)(p² — p + 1) = 2/p + 1

(a + 2)²/(a + 2)(a — 2) = a — 2/a + 2

3(x² + 2xy + y²)/12(y² — x²) = (x + y)²/4((x + y)(x — y)) = x + y/4x — 4y

(m + n)(m — n)/(m — n)(m² + mn + n²) = -m + n/m² + mn + n²

2(p³ — q³)/4(q² — p²) = p³ — q³/2(q² — p²) = (p — q)(p² + pq + q²)/-2((p — q)(p + q)) = p² + pq + q²/-2p — 2q

6((a — b)(a + b))/3((a + b)(a² — ab + b²)) = 2a — 2b/a² — ab + b²

(x — y)(x² + xy + y²)(x + y)/(x + y)(x — y) = x² + xy + y²

Եռանկյան միջնագծերը հատվում են մի կետում, որն ամեն մի միջնագիծ բաժանում է 2:1 հարաբերությամբ՝ հաշված գագաթից։

Առաջադրանքներ․

1)O-ն ABC եռանկյան միջնագծերի հատման կետն է: Գտեք AO հատվածի երկարությունը, եթե AK միջնագիծը 18 դմ է:

2 + 1 = 3

18/3 = 6

6 * 2 = 12

2)O-ն ABC եռանկյան միջնագծերի հատման կետն է: Գտեք AK միջնագծի երկարությունը, եթե OK-ն 5 սմ է

5 * 3 = 15

3)O-ն ABC եռանկյան AK և BD միջնագծերի հատման կետն է: Ապացուցեք, որ AO/BO=OK/ OD:

AO * OD = OK / BO

AO/BO = OK/OD

4)AC հիմքով ABC հավասարասրուն եռանկյան միջնագծերը հատվում են O կետում: Գտեք եռանկյան մակերեսը, եթե AO = 5 սմ, BO = 6 սմ:

9 * 8/2 = 36

5)ABC եռանկյան AM միջնագիծը 18 սմ է։ Գտեք միջնագծերի հատման O կետի հեռավորությունը`
ա) A գագաթից

12
բ) M կետից

6

Ի՞նչ է մկանային համակարգի հիմնական գործառույթը։
ա) սննդի մարսում
բ) շարժման ապահովում
գ) շնչառություն
դ) արտազատում

Քանի՞ հիմնական տեսակ մկաններ կան մարդու օրգանիզմում։
ա) մեկ
բ) երկու
գ) երեք
դ) չորս

Ո՞ր մկաններն են կամավոր կերպով աշխատում։
ա) հարթ մկանները
բ) սրտամկանը
գ) կմախքային մկանները
դ) ներքին օրգանների մկանները

Որտե՞ղ են գտնվում հարթ մկանները։
ա) ոսկրերին կպած
բ) սրտում
գ) ներքին օրգանների պատերում
դ) մաշկի տակ

Սրտամկանը բնորոշ է՝
ա) կամավոր աշխատանք
բ) անկամավոր աշխատանք
գ) արագ հոգնածություն
դ) կմախքին կպած լինելը

Մկանները ոսկրերին ամրանում են՝
ա) կապաններով
բ) ջլերով
գ) աճառներով
դ) հոդերով

Ի՞նչ է տեղի ունենում, երբ մկանը կծկվում է։
ա) երկարում է
բ) կարճանում է
գ) կարծրանում է
դ) բաժանվում է

Արյունը համարվում է
ա) մկանային հյուսվածք
բ) նյարդային հյուսվածք
գ) հեղուկ շարակցական հյուսվածք
դ) էպիթելային հյուսվածք

Արյան հիմնական գործառույթներից է
ա) շարժումը
բ) պաշտպանությունը
գ) մարսումը
դ) աճը

Արյան հեղուկ մասը կոչվում է
ա) շիճուկ
բ) պլազմա
գ) լիմֆա
դ) ցիտոպլազմա

Թթվածնի տեղափոխմանը մասնակցում են
ա) լեյկոցիտները
բ) թրոմբոցիտները
գ) էրիթրոցիտները
դ) նեյրոնները

Օրգանիզմը մանրէներից պաշտպանում են
ա) էրիթրոցիտները
բ) լեյկոցիտները
գ) թրոմբոցիտները
դ) պլազման

Արյան մակարդմանը մասնակցում են
ա) էրիթրոցիտները
բ) լեյկոցիտները
գ) թրոմբոցիտները
դ) պլազման

Արյան կարմիր գույնը պայմանավորված է
ա) հեմոգլոբինով
բ) ջրով
գ) սպիտակուցներով
դ) հորմոններով

Մարդու արյան հիմնական խմբերը ըստ ABO համակարգի են
ա. մեկ
բ. երկու
գ. երեք
դ. չորս

Արյան խմբերը որոշվում են
ա. լեյկոցիտներով
բ. էրիթրոցիտների մակերեսի հակածիններով
գ. թրոմբոցիտներով
դ. պլազմայով

Արյան պլազմայում գտնվող պաշտպանիչ սպիտակուցները կոչվում են
ա. ֆերմենտներ
բ. հակամարմիններ
գ. հորմոններ
դ. վիտամիններ

Որ արյան խումբն է համարվում ունիվերսալ դոնոր ABO համակարգում
ա. I խումբ
բ. II խումբ
գ. III խումբ
դ. IV խումբ

Արյան մակարդման գործընթացին մասնակցում են
ա. էրիթրոցիտները
բ. լեյկոցիտները
գ. թրոմբոցիտները
դ. նեյրոնները

Արյան մակարդման հիմնական նշանակությունն է
ա. թթվածնի տեղափոխումը
բ. օրգանիզմի պաշտպանությունը արյան կորստից
գ. սննդանյութերի տեղափոխումը
դ. ջերմաստիճանի կարգավորումը

Լեյկոցիտների հիմնական գործառույթն է
ա. թթվածնի տեղափոխումը
բ. արյան մակարդումը
գ. օրգանիզմի պաշտպանությունը
դ. հորմոնների արտադրությունը

Ֆագոցիտոզը նշանակում է
ա. արյան հոսք
բ. օտար մասնիկների կլանում և ոչնչացում
գ. թթվածնի միացում
դ. արյան մակարդում

Արյան պաշտպանական ռեակցիաներից մեկը
ա. շնչառությունն է
բ. մարսումն է
գ. բորբոքումն է
դ. շարժումն է

Արյան մակարդման ժամանակ առաջանում է
ա. թրոմբ
բ. հորմոն
գ. վիտամին
դ. լեյկոցիտ

15. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում է գծիկ դրվում։ 
ա) տերտիրական, երգերաժշտություն, Նոր Նորք
բ) անհայտ, կաթիլ-կաթիլ, վառ կարմիր
գ) ընկած-ելած, գրական-երաժշտական, ճեփ-ճերմակ
դ) թև-թիկունք, սրբություն, սրբոց, առոք-փառոք

16. «Մեկնել» բայն ինչ իմաստով է գործածվել։
ա) մի տեղից դուրս գալ
բ) հեռանալ, գնալ
գ) պարզել, երկարել

17. «Գնդակ» բառն ըստ իմաստի ինչպիսի՞ն է։
ա) մենիմաստ
բ) բազմիմաստ

18. Այծերից բացի ո՞ր կենդանիների խումբն է հոտ կոչվում։
ա) ձիերի
բ) գայլերի
գ) կովեր

դ)ոչխարների

19. Ո՞ր բառը հոմանիշ չէ «մառախուղ»-ին։
ա) մեգ
բ) բիլ
գ) մշուշ
դ) շամանդաղ

20. «Դարան մտած» արտահայտությունը մեկ բառով։
ա) թաքնված
բ) սպասող
գ) դարանակալ

21. Գտիր հատվածի անհոդակապ բարդ բառը։
ա) քարայծ
բ) մառախուղ
գ) կենդանի-կենդանի

22. «Զգուշությամբ» բառի -բ-ն ինչ է։
ա) վերջածանց
բ) գործիական հոլովի վերջավորություն

23. Որո՞նք են դերբայները։
ա) մոտենում
բ) դարան մտած
գ) սպասելիս
դ) երևացող
ե) բոլորը

24. Խաբի, բռնի, կրակի, չընկնի բայաձևերը նույն եղանակի՞ն են։
ա) ոչ
բ) այո (ենթադրական եղանակ)

25. Կապությտ գրվածները նախադասության ի՞նչ անդամ են։

Ժայռերի տակով — Տեղի պարագա
Զգույթությամբ — Ստորոգյալի լռացում, ձևի պարագա
Ահագին — Չափի պարագա

26. «Հրացանը մեկնում է, որ կրակի» նախադասության մեջ «որ» շաղկապի իմաստը։
ա) ժամանակի
բ) պատճառի
գ) նպատակի

Երրորդ հատվածին վերաբերող առաջադրանքներ

Իր հին հրացանի փողից մի մեծ, կլոր գնդակ էլ է ներս գցում, շամփուրով ամրացնում և զույգ գնդակներն էլ արձակում քարայծի վրա: Կրակելուն պես մի մարդկային ճիչ է լսում: Վազում տեսնում է, որ իր սպանածը մարդ է այծի մորթու մեջ… — Ա՛յ մարդ, ինձ ինչի՞ արյան տակ գցեցիր, — գոչում է որսորդը սարսափած:

27. Թվարկվածներից ո՞րն է շեշտ ստանում.

• •  եմ օժանդակ բայը — ճիչ է լսում

  •  մի անորոշ դերանունը — մի մեծ, կլոր գնդակ

  •  էլ շաղկապը — զույգ գնդակներն էլ արձակում

  •  ստորոգելին — իր սպանածը մարդ է

• 28. Կա երեք տեսակի փող՝

  1. փող «դրամ»

  2. փող «տարբեր առարկաների, այդ թվում հրազենի խողովակաձև մասը»

  3. փող «պարանոց» Դրանք ձևով նույն, իմաստով տարբեր բառեր են, այսինքն ի՞նչ են:

• Համանուն

• 29. Շամփուր բառի ո՞ր իմաստն է հանդիպում այս հատվածում.

   մի ծայրը սուր երկաթե բարակ ձող, որ գործածվում է որպես խորոված անելու հարմարանք

   երկաթե սրածայր երկար ձող թոնրից հաց հանելու համար

  երկաթե բթածայր ձող հրազենից փողը մաքրելու կամ լիցքը փողի մեջ մղելու համար (անցյալում)

• 30. Ինչպե՞ս ես հասկանում արյան տակ գցել արտահայտությունը:

մեղավոր դարձնել, մեծ փորձանքի մեջ գցել, անեծքի կամ ծանր հետևանքի պատճառ դառնալ

Էջ 8

• 31. Կապույտ գրվածն ի՞նչ է:

• 32. Առաջին նախադասության ենթական զեղչվա՞ծ է:

  • այո

  • ոչ

• 33. Ո՞ր դեպքում ձևաբանական և շարահյուսական վերլուծության սխալ կա:

  իր — անձնական դերանուն, 3-րդ դեմք, եզակի թիվ, սեռական հոլով, դերանվանական հոլովում. հատկացուցիչ

  հին — հարաբերական ածական, դրական աստիճան. որոշիչ — հին — որակական ածական, դրական աստիճան, որոշիչ

  գնդակ — հասարակ գոյական, եզակի թիվ, հայցական հոլով, ի հոլովում, անորոշ առում. ուղիղ խնդիր

  որ — ստորադասական շաղկապ, նախադասության անդամ չէ

• 34. Ուղղակի խոսքը դարձրո՛ւ անուղղակի:

  Որսորդը սարսափած գոչում էր, թե մարդը իրեն ինչու արյան տակ գցեց։

• 35. Փոխիր ուղղակի խոսքի շարադրությունը:

  Ա՛յ մարդ ինչու դու խնդիրների մեջ ինձ գցեցիր։

• 36. Հատվածում գործածված ինչի՞ և ինչո՞ւ հարցական դերանունները գրիր համապատասխան տողի վրա.

  • ա) գրական — Ինչու

  • բ) խոսակցական — ինչի

• 37. Ինչո՞ւ համար կապակցությունը ճի՞շտ է:

  • այո

  • ոչ

ЗАДАНИЕ 20

Они были в нашей студии.
Они пришли из нашей студии.

Мы там встретились с их сестрой.
Мы там видели их сестру.

Они приезжают в наш город.
Они уехали из нашего города.

Мы обсуждаем его идею.
Мы говорим о его идее.

Я болтала с твоим братом.
Я встретила твоего брата.

Мы играли с твоими сёстрами.
Я пишу твоим сёстрам.

Они пригласили ваших друзей.
Они танцевали с вашими друзьями.

ЗАДАНИЕ 21

Когда я была маленькой, мы жили в большом доме. В нашем дворе жило много ребят, и мы иногда играли вместе, но не всегда. Чаще я играла со своими друзьями из своей школы, а ребята из другой школы играли со своими друзьями. Мои друзья любили играть в футбол, и мы часто играли в парке около нашего дома.

Один раз мы играли в нашем дворе, когда в него въехал грузовик. Новая семья переезжала в наш дом. Их квартира была на пятом этаже, и грузчики весь день носили вещи из грузовика в их квартиру. Потом приехали хозяева квартиры, отец и его дочь. Эта девочка потом стала моей лучшей подругой.

ЗАДАНИЕ 22

2. Спроси у своих друзей, пойдут ли они в кино.

3. Здесь все свои люди.

4. Своя ноша не кажется тяжёлой.

5. В своём доме и стены помогают.

6. Своя рубашка ближе к телу.

ЗАДАНИЕ 23. А

Незнайка стал играть на трубе возле своего дома, но родители попросили его не шуметь под их окнами. Тогда он пошёл к дому своего друга – его и оттуда прогнали. Он подумал: «Пойду к дому моей бабушки» – но бабушка просила его не играть так громко. А её соседи рассердились, выбежали из своего дома и погнались за ним. Насилу он убежал от них со своей трубой.

С тех пор Незнайка перестал играть на своей трубе.
– Мою музыку не понимают, – говорил он своим друзьям. – Ещё не доросли до моей музыки.

ЗАДАНИЕ 23. Б

После того как никто не захотел слушать его музыку, Незнайка решил сделаться художником. Пришёл он к своему другу Тюбику.
Дай мне каких-нибудь своих красок.

Тюбик подарил Незнайке свои старые краски.
К Незнайке пришёл его друг Гунька.

Я буду рисовать твой портрет.
Незнайка рисовал его портрет.
Изобразить своего друга.
Увидеть свой портрет.
На своём стуле.
А то твой портрет получится плохо.
Окончил его портрет.
Вырастут твои усы.
Мой нос.
Волосы мои.
Твои волосы.
Всю твою голову.
Это не мой портрет.
Отнять свой портрет, а Незнайка его портрет не давал.

ЗАДАНИЕ 23. В

На 68-й день своего плавания.

Мы с моим братом.
На 12-й минуте моего братишку.
Срок моего наказания.
Недра своих носов.
Открыли нашу новую страну.

Как к нашему второму отечеству.

В моих архивах.
Рисунки её флагов.
Письма моего брата.
По моим воспоминаниям и его письмам.
История нашей страны.
Путешествия наших соотечественников.
Наши собственные приключения.

Թմբկաբերդում երկար ժամանակ տիրում էր Թաթուլ իշխանը, նա և իր զորքը շատ քաջ էին։ Նա մնում էր տարիներով անհաղթ իր բերդը չեին կարողանում գրավել։ Ժամանակին Նադիր Շահը որոշեց գրավել թմբկաբերդը հավաքեց իր զորքը և հարցակվեց թմբկաբերդի վրա։ Իշխան Թաթուլը և իր զորքը կյանք չխնայելով գնացին պատերազմի, և հաղթանակ կրեցին։ Նադիր շահը չկարողացավ գրավել թմբկաբերդը ուղիզ պատերազմով, այդ պատճառով որոշեց գործել ավելի խորամանկ ձևով։ Նա քնեցրեց իշխան Թաթուլին և իր զորքին գինով և երգերով, իսկ թմբկա տիրուհուն գայթակղեց աշուղի օգնությամբ։ Երբ արդեն իշխան Թաթուլը և իր զորքը քնած էին թմբկա տիրուհին գայթակղության ազդեցության տակ բացեց Նադիր Շահին և իր զորքին թմբկաբերդի դարպասները, նրանք քնած ժամանակ սպանեցին իշխան Թաթուլին և իր զորքին։ Իսկ դրանից հետո թմբկա տիրուհին անպետք դառավ և իրեն էլ սպանեցին։ «Թմկաբերդի առումը» ցույց է տալիս, որ նույնիսկ ամենաանառիկ բերդը կարող է ընկնել ոչ թե թշնամու ուժից, այլ մարդու թուլությունից։ Թաթուլը պարտվում է ոչ թե մարտում, այլ վստահության մեջ։ Դավաճանությունը ծնվում է գայթակղությունից, սնվում է փառքի ու հարստության խոստումներից և վերջում կործանում է բոլորին՝ և՛ քաջին, և՛ դավաճանին։

1)Կրճատե՛ք կոտորակները․

2(x + y )/4 = x + y/2

3(a + b)/6a = a + b/2a

4(m — n)/8mn = m — n/2mn

12ab/6( a + b) = 2ab/a + b

2( a — b)/4(a + b) = a — b/2(a + b)

6(x + y)/3(x — y) = 2x + 2y/x — y

2)Կրճատե՛ք կոտորակները․

3xy/3(x²a — x) = y/(xa — 1)

4m²n/6mn² — 8m²n = 4m²n/2(3mn² — 4m²n) = 2m²b/3mn² — 4m²n

a(3a + b)/3ab(3a + 4b) = a/3ab

x(4y — x)/x²y(4 — x) = 4y — x/xy(4 — x)

2m(n — 3m)/4mn(3m — n) = -1/2m

8p2q3(2p — 3q)/4p2q2(3q — 2p) = -2q

3)Կրճատե՛ք կոտորակները․

x(a — b)/x(c + d) = a — b/c + d

c(a + b)/c(m + n) = a + b/m + n

x/ x + y

b/1 — b

x(a — b)/x(y + x) = a — b/y + x

p(p — 1)/p(a — b) = p — 1/a — b

x(x — y)/2x(y + x) = x — y/2y + 2x